Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen heeft in 2000 het Platform Media-educatie opgericht “om alle activiteiten, producten en diensten op het terrein van media-educatie onder de aandacht te brengen van geïnteresseerden. In eerste instantie zijn dat mensen uit het reguliere onderwijs: primair onderwijs, voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs. Daarnaast: ouders, studenten, medewerkers van kunstinstellingen, bibliotheken, musea, e.d”.
Een definitie van wat media-educatie is, kun je op de website van het Platform gek genoeg niet vinden. Daarvoor moet je naar het digitale Beeldessay van politiek-cultureel centrum De Balie. Hier schrijft Rob van Kranenburg: “Media-educatie wil zeggen: aandacht voor hoe informatie een rol speelt in ons alledaagse leven als burger in de samenleving. De postmoderne wereld biedt jongeren een overdaad aan keuzen. Kernbegrippen zijn: (nieuwe) media, spel, beelden, informatie, individualisme en dynamiek, waardoor reflectie en abstrahering veelal de strijd om de schaarse aandacht verliezen. Het begrip informatie-overdosis komt ons steeds bekender voor. Er is niet alleen steeds meer informatie, steeds meer data uit allerlei bronnen: internet, radio, krant, televisie, gsm, sms, informatie wordt ook meer en meer visueler gebracht. Het beeld wordt belangrijker als drager van betekenis. Maar hebben we voldoende alledaagse kennis om dat goed te interpreteren? We leren nog steeds lezen op school, we leren niet kijken. Moeten we dat niet heel serieus gaan proberen te doen? We zullen moeten proberen bruggen te slaan tussen woord en beeld. En daarvoor hebben we vertaalprocedures nodig.”
Beeldlezen moet een schoolvak worden
Stichting Kijken, opgericht in 1993, zegt er het volgende over: “Voor de overdracht van informatie wordt meer en meer van het visuele gebruik gemaakt. [...] Daar komt nog bij dat steeds meer informatie wordt aangeboden met behulp van gemanipuleerde beelden. Hierdoor wordt het steeds moeilijker om het verschil te zien tussen fictie en werkelijkheid. Vooral bij wie veel tv kijkt ontstaat de neiging om andere visuele informatie op een zelfde manier te verwerken. Dit soort kijkgedrag leidt tot onzorgvuldig kijken. Het verbeteren van het ‘kijken’ is daarom, zeker bij kinderen die veel tv kijken, belangrijk. Stichting Kijken richt zich vooral, maar niet alleen, op de beginnende kijker. Goed kijken is een vaardigheid die iedereen dient te leren want slechts zelden ziet men alles wat er te zien is. Als verschillende mensen naar hetzelfde kijken, zullen ze bijna altijd iets anders zien. Hiervoor zijn er verschillende redenen. Zo kan men slechts herkennen wat men kent. Maar zelfs wat men kent, herkent men niet altijd. Indien men iets in een andere omgeving plaatst kan het niet alleen onherkenbaar worden maar het kan ook veranderen van betekenis. Ook de manier waarop men een en ander in beeld brengt kan de kijker in zijn waarneming beïnvloeden. Hoe minder de kijker als kijker ontwikkeld is, hoe minder de kijker ziet en hoe meer de kijker beïïnvloed kan worden door allerlei factoren die vervreemdend werken. Hoe beter men kan kijken, hoe meer men ziet. Hoe meer men ziet hoe beter de overdracht van informatie en hoe groter het kijkgenot kan zijn.”
Edward Tufte (‘Envisioning information’) en Scott McCloud (‘Understanding comics’) hebben nauwgezet genoteerd en verbeeld hoe je dat doet: visuele informatie verwerken, kijken en zien, woorden en beelden combineren. Aangezien we ons nu op een kenniscentrum over strips en onderwijs bevinden, beperken we ons tot debeeldverhalen. Volgens Scott McCloud zijn dat: "Juxtaposed pictorial and other images in deliberate sequence, intended to convey information and/or to produce an aesthetic response from the viewer." Om deze beelden in nevenschikking correct te leren duiden, is oefening nodig. Maar die training is nodig voor meer dan strips alleen: beeldlezen zou een schoolvak moeten zijn. Want iemand die de picturale boodschappen die de godganse dag op hem of haar afkomen niet begrijpt, is minimaal bijziend. Hij of zij kan de ‘omgeving’ niet lezen, laat staan ‘een esthetische respons’ geven. De wereld wordt een blur, het denken blubber. In een periode van heftige emoties en collectieve hysterie mag je wensen dat mensen beter om zich heen kijken en reageren op de juiste prikkels. Het 'iconisch tijdperk' vraagt om geslepen lenzen.
Bronnen:
| Verwijzingen |
|---|
|
Voor de Culturele Raad Noord-Holland schreef Betty Sluyzer al in 1979 een brochure over ‘Beeldeducatie in het onderwijs’. Daarna is het fenomeen weer uit zicht verdwenen. ...
|
|
|
