Vooruitgang is een illusie
“Geschiedenis van de 20ste eeuw, in waarheidsgetrouwe tekeningen vastgelegd voor het nageslacht door Pieter Geenen en uitgegeven door De Harmonie, waarin de mens vol nieuwe plannen op weg gaat om een betere wereld te scheppen.”
Aldus de ondertitel op het boek ‘De vooruitgang’ dat in november verscheen. Op 48 bladzijden wordt de vorige eeuw met grijze en zwarte inkt in thematische tableaus samengevat. Zo’n bladzij kan bijvoorbeeld heten: ‘De Nederlandse bijdrage’, waar we bij het jaartal 1903 het electrocardiogram van W. Einthoven zien en bij 1955 Dick Bruna’s Nijntje. Pagina 25 is geheel gewijd aan de bustehouder, variërend van het droit-devant-corset uit 1900 dat de borsten naar voren duwde, via de bh-verbranding van de feministen uit 1970 tot de beha als bovenkleding in de jaren negentig: zonder trui en zonder schaamte!
‘Eeuw op kantoor’ gaat natuurlijk over snufjes die de dagelijkse arbeid vergemakkelijken, zoals de ponskaart en de typiste, maar ook Adolf Eichmann komt aan bod, die de joden langs administratieve weg trachtte te elimineren. Het laatste plaatje speelt zich af in 1999 en gaat over de Millennium-angst op kantoor: “Zal alles, klokslag 2000, in de soep draaien?” Neen, luidt het antwoord. Maar dat wist Pieter Geenen toen nog niet, want zijn cultuurpessimistische geschiedenisboek dateert uit 1999. Alle prenten zijn voorgepubliceerd in dagblad Trouw en het is jammer dat De Harmonie zo lang gewacht heeft met het uitgeven van dit prachtige werk.
Geschiedenis-quiz
‘De vooruitgang’ kan zeer goed gebruikt worden in de geschiedenisles. Niet alleen omdat het op originele en geestige wijze de twintigste eeuw in beeld brengt, maar ook omdat acht pagina’s een uitgesproken quiz-achtig karakter hebben. Ze heten ‘Wiewatwaarwanneer’ en testen de lezer op zijn of haar historische kennis. Bijvoorbeeld. Er is een man op televisie die zegt: ‘Neu-ken’. Pa en ma, die op de bank zitten, schrikken zich dood. Wanneer gebeurde dit? Draai de bladzij om en je krijgt antwoord: in 1974, in het programma ‘Open en bloot’, kreeg Joop van Tijn deze verschrikkelijke lettergrepen over zijn lippen.
Pieter van Geenen, ‘De vooruitgang – geïllustreerde geschiedenis van de 20ste eeuw’, uitgeverij De Harmonie. € 19,90,
