Strips & literatuur: wat kun je ermee in de klas?

Om de leerlingen een idee te geven wat het omzetten van tekst naar beeld (of andersom) behelst, gaan ze daar eerst zelf mee aan de slag.

1. Van beeld naar tekst: de leerling krijgt een tekening te zien (willekeurig welke, als de context ervan maar onbekend is). Opdracht: maak er een korte tekst bij die de tekening zin geeft.

2. Van tekst naar beeld: de leerling krijgt een tekst te lezen (willekeurig welke, als hij maar een situatieschets bevat). Opdracht: maak er een tekening bij die de situatie in beeld brengt.

3. Als de leerling klaar is, kan het resultaat eventueel getoond worden aan een derde persoon die antwoord moet geven op de vraag: wat gebeurt hier? Dit ter controle van de ‘waarheidsgetrouwheid’, maar ook om aan te tonen dat interpretatie-op-interpretatie heel snel een nieuw verhaal oplevert.

4. Dat elke tekenaar een gegeven tekst anders ziet en interpreteert, is te illustreren aan de hand van de zes (!) verschillende Bob Evers-tekenaars. Op www.bobevers.nl zijn boekomslagen te zien van Marek, Frank Mettes, Moriën, Rudi van Giffen, Carol Voges en Bert Zijlstra. Daar is sinds kort nog een stripvariant van Hans van Oudenaarden bij gekomen: ‘Kabaal om een varkensleren koffer’.
Laat de leerlingen deze opzoeken en de verschillen bestuderen.
De ‘enige echte’ versie bestaat niet – buiten de oorspronkelijke tekstversie - want elke interpretatie is er een. Hoe rijker de tekst, hoe gevarieerder de visualiseringen. Pluk en de Petteflet. Erik of het klein Insectenboek. Pinokkio. Don Quichote.

Klassikale vragen:

- Wie kan nog meer voorbeelden noemen van verstrippingen (roman Emma Bovary - strip Gemma Bovery), verfilmingen (De Ontdekking van de Hemel) of andere bewerkingen (West Side Story - film en musical; Het Bureau - roman en hoorspel)?

- Zijn er ooit games verfilmd (Lara Croft) of films vergamed (Harry Quidditch Potter)?

- De Bijbel is ook verstript. Kan dat wel?

- Welk boek zou je zelf willen bewerken en in welk medium?


5. Als je leest, vorm je in gedachten een beeld. Als je dagdroomt trouwens ook. Je maakt je een voorstelling, zoals dat heet. Wie zich dingen heel goed kan voorstellen, heeft verbeeldingskracht. Noem vijf situaties waarin het belangrijk kan zijn om fantasie te hebben.


6. De docent leest een treffende passage voor uit ‘De Avonden’ van Gerard Reve en toont vervolgens de gevisualiseerde versie van Dick Matena die in vier delen bij De Bezige Bij is verschenen (een andere verstripping kan natuurlijk ook, mutatis mutandis) . Vragen aan de klas:

- Vind je de verstripping mooi of lelijk, en waarom?

- Waarin verschillen de tekstversie en de stripversie?

- Wat voegt de stripversie toe?

- Wat gaat er in de stripversie verloren?

- Frits Egters heeft het gezicht gekregen van de jonge Gerard Reve: is dat terecht?

- In welke tijd speelt De Avonden zich af? Waar zie je dat aan?

- Alle tekst uit de roman is in de verstripping opgenomen. Was dat nodig?

- De verstripping heeft veel aandacht in de pers gehad. Waarom?

- Het beeld is in opmars, zegt men. Zal het geschreven boek verdwijnen?


Opdracht: zoek op internet welke boeken Gerard Reve nog meer heeft geschreven.

Opdracht: zoek op internet welke boeken Dick Matena nog meer heeft getekend.

7. Opdracht: maak een strip van 1 pagina van een scène uit Baantjer, Giphard of Anne Frank. Stuur het resultaat op naar: SBN, Postbus 132, 2000 AC Haarlem, onder vermelding van ‘Stripliteratuur’. De mooiste inzendingen publiceren wij op www.stichtingbeeldverhaal.nl.

Tekst: Joost Pollmann. Illustratie: Don Martin.