Toelichting bij dit lesplan
Om de les te geven moeten de leerlingen kunnen beschikken over twee pagina's uit Persepolis deel 2 door Marjane Satrapi. Met de uitgever van het vertaalde werk van Satrapi is afgesproken dat voor de doeleinden van een pilot de twee betreffende pagina's in PDF-vorm ter beschikking mogen worden gesteld. U kunt contact opnemen met de Stichting Beeldverhaal om te bespreken of uw les nog in het pilotprogramma kan worden meegenomen. In dat geval sturen we de betreffende pagina's uit Persepolis 2 per email op. De boeken van Marjane Satrapi zijn overigens goed verkrijgbaar in de meeste boekhandels en bibliotheken. U kunt de boeken ook via deze pagina bestellen bij BOL. Zie daarvoor de links (met plaatjes) verderop).
Hierna volgt de hele les als webdocument. U kunt er ook voor kiezen om het PDF document te downloaden (zie de link onderaan dit document).
Dit lesplan maakt deel uit van een pilotprogramma van de Stichting Beeldverhaal Nederland. Contactpersoon is Eelco Kraefft, voor contact kunt u dit formulier gebruiken.
|
Over dit lesplan en voorwaarden voor gebruik - lees dit eerst zorgvuldig
- Dit materiaal is bestemd voor een geschiedenisles aan de hand van Persepolis 2 (bladzijde 18 en 19)
- Persepolis is een grafische roman (graphic novel) door Marjane Satrapi (Iran, 1969)
- Persepolis is in Nederlandse vertaling door Toon Dohmen verschenen als uitgave van Uitgeverij Atlas in 2003, ISBN 90 450 1024 0 (zie ook www.boekenwereld.com)
- Auteur van het lesplan is Charlotte Schreuder Goedheijt, in opdracht van en samenwerking met Eelco Kraefft van het bestuur van de Stichting Beeldverhaal Nederland
- U bekijkt nu de versie van het lesplan van 2 juni 2004 - deze versie is gebruikt op het VMBO, de basis is naar onze mening geschikt voor lessen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs. De SBN beschikt over versies voor andere niveaus. Die worden op deze website gepubliceerd voor het eind van 2004 maar zijn ondertussen op aanvraag beschikbaar.
- Dit is de eerste versie die zal worden gebruikt om in de zomer van 2004 en erna een aantal geschiedenislessen te geven. Tijdens de Stripdagen 2004 bezoekt Marjane Satrapi ook Haarlem en houdt een lezing in de Stadsbibliotheek Haarlem. Met de ervaring die we met de eerste versie(s) van dit lesplan opdoen zullen we komen tot volgende, gewijzigde en verbeterde versies. Deze zullen ook specifieker zijn afgestemd op bepaalde onderwijsniveaus. Uiteindelijk streven we naar een reeks lesplannen rond 'serieuze' strips.
- Auteursrechten van het lesplan berusten bij de makers, Charlotte Schreuder Goedheijt en de Stichting Beeldverhaal Nederland. De inhoud en prints van dit werk mogen worden gebruikt tijdens geschiedenislessen die worden gegeven in het kader van een door de Stichting Beeldverhaal Nederland georganiseerde 'educatieve pilot 2004'.
- Auteursrechten van de bladzijden uit het boek Persepolis 2 berusten bij de uitgever: Uitgeverij Atlas, Amsterdam/Antwerpen, www.boekenwereld.com. Gebruik van de pagina's ten behoeve van een pilotprogramma van de SBN is door de uitgever toegestaan.
- Aan de inhoud van dit lesplan is veel aandacht en zorg besteed. Desondanks aanvaarden de Stichting Beeldverhaal Nederland en de auteur geen enkele aansprakelijkheid voor eventuele onjuistheden, onnauwkeurigheden of omissies. Aan de teksten kunnen geen rechten worden ontleend. Heeft u vragen of opmerkingen over dit lesplan dan vernemen wij die graag.
|
Geschiedenisles aan de hand van Persepolis 2, een autobiografisch stripboek van Marjane Satrapi (Rasht, Iran, 1969)
Lesopbouw
- Korte introductie strips (5 minuten)
- Introductie verhaal van Marji (Marjane Satrapi) en korte uitleg situatie in Iran. (10 minuten)
- Leerlingen lezen het fragment.uit Persepolis 2 (5 minuten)
- Leerlingen maken de opdrachten. (15 minuten).
- Docent bespreekt de opdrachten en praat na met de klas. (10 min)
Introductie strips: vragen aan de klas
De docent vraagt aan de leerlingen:
- Wie leest er strips?
- Wat zijn je lievelingsstrips?
- Wie kent er strips die zich in het verleden afspelen?
- Zijn strips altijd gebaseerd op fantasie?
Achtergronden bij strips
Strips zijn er in vele soorten. Veel mensen kennen alleen bekende en voorbeelden zoals Asterix en Obelix, Kuifje en Donald Duck. De wereld van het stripboek, ook wel beeldverhaal genoemd, is veel groter. Zoals met alle boeken hebben strips verschillende kwaliteiten. Er zijn strips die 'literatuur' worden genoemd, strips die gebaseerd zijn op ware gebeurtenissen (geschiedenis of actualiteit), science fiction strips, strips voor kinderen en volwassenen en zo kunnen we nogwel even doorgaan. Wij noemen in Nederland alles gewoon strips, in het Engels zijn er meer woorden voor bepaalde soorten strips, zoals de 'graphic novel' (een grafische roman) of 'comics journalism' (stripjournalistiek). Deze genres zijn wel minder bekend. Wie weet nu dat er stripboeken zijn gemaakt over het leven in een Nazikamp, het werk van Artsen Zonder Grenzen in Afghanistan of het conflict tussen de Palestijnen en de Israëliërs?
Introductie Marjane Satrapi en de interesse in haar werk
Deze les is gemaakt bij een strip die is gebaseerd op de werkelijkheid zoals een striptekenares, Marjane Satrapi, die heeft ervaren in Iran.
Satrapi maakt dus stripboeken over haar eigen leven, anders gezegd ze tekent een autobiografische strip. Iedere twee jaar vinden in Haarlem de Haarlemse Stripdagen plaats. Daar worden zijn veel verschillende soorten strips te zien in musea en culturele instellingen. Tijdens de Haarlemse Stripdagen 2004 is Satrapi ook in Haarlem om een lezing te geven. Veel mensen hebben interesse in haar leven en werk. Satrapi maakte de zogenaamde Islamitische revolutie mee in Iran. Over de Islam en fundamentalistische moslims is de laatste jaren veel te doen. Marjane Satrapi is ook uiteindelijk naar Europa gevlucht en ook over politieke vluchtelingen en immigranten in Europa wordt veel gesproken. Verder is Satrapi een vrouw die strips maakt; veel mensen vinden dat ook bijzonder omdat ze vooral mannelijke striptekenaars kennen.
Introductie van het boek Persepolis 2
Marjane Satrapi vertelt in haar boek Persepolis 2 over het leven na de revolutie van 1979 in Iran. Marji woont samen met haar ouders en begint langzaamaan volwassen te worden. Zij is al 12 en zeer betrokken bij de politiek en problematiek van haar land. Voor de revolutie zat zij op een gemengde openbare Franse school en leefde ze met haar ouders in grote vrijheid. Na het afzetten van de sjah komen de fundamentalistische islamieten aan de macht. De vrijheid van Marji en haar familie wordt steeds verder ingeperkt. Zij moet plotseling altijd op straat een hoofddoek dragen en op school zit zij alleen nog met meisjes in de klas. Dan valt Irak, Iran aan en is het oorlog. Tijdens de oorlog leeft de familie in angst maar het dagelijks leven gaat gewoon door. Met regelmaat verliezen zij dierbare vrienden. Marji en haar ouders volgen het nieuws van de BBC op de voet. Op een dag hoort de familie op de radio dat er veel Iraanse vliegtuigen niet zijn teruggekeerd van hun missie. Meteen denkt Marji aan haar klasgenootje Pardisses. Pardisses vader is piloot en Marji maakt zich zorgen over haar. Maar ze heeft haar telefoon nummer niet.
Beknopte geschiedenis van Iran
De geschiedenis van het moderne Iran begon in 1925, toen Reza Pahlavi zichzelf uitriep tot de Shah (koning) van Perzië. Onder zijn krachtige bewind werd de modernisering van het land voortvarend ter hand genomen. Toen bleek dat de Shah pro-Duitse sympathieën aan de dag legde, werd hij in 1941 vervangen door zijn zoon, Muhammad Reza Pahlavi. De nieuwe Shah werd een trouwe bondgenoot van het Westen en de VS.
Muhammad Reza Shah voerde vanaf de jaren zestig een sterk persoonlijk bewind, dat werd gekenmerkt door een reeks politieke, economische en sociale hervormingen. Het succes van deze hervormingen bleef echter voor brede lagen van de bevolking beperkt.
Het toenemend verzet tegen het bewind van Muhammad Reza Shah leidde begin 1979 tot diens val en vertrek. De macht kwam na een korte overgangsperiode in handen van de Islamitische geestelijke Ayatollah Khomeini, die kort daarop de Islamitische Republiek Iran uitriep.
Onder leiding van Khomeini werd een sterk isolationistisch bewind gevoerd en werden de Verenigde Staten en Israël uitgeroepen tot staatsvijanden. Van 1980 tot 1989 verkeerde Iran in een hevige oorlog met buurland Irak. Deze oorlog, die vele slachtoffers eiste, greep diep in op de Iraanse samenleving en economie.
Na de dood van Ayatollah Khomeini in 1990 is Iran geleidelijk een andere koers gaan varen en zoekt het land thans internationale erkenning. De huidige president Khatami, die met grote meerderheid (77% van de stemmen) op democratische wijze in juni 2001 voor een tweede termijn van 4 jaar is herkozen, zet zich in voor een meer tolerante samenleving, rechtszekerheid voor allen en de opbouw van een civiele maatschappij.
Bron: Website Ministerie van Buitenlandse Zaken
Opdrachten voor de leerlingen bij pagina 18 en 19 van Persepolis 2
- Wat wordt er op de radio verteld?
- Waarom wil Marji haar klasgenoot opbellen?
- Wat is er met de vader van Pardisse gebeurd?
- Marji durft niet te vragen hoe het met Pardisse gaat. Snap je deze reactie en waarom.
- Hoe zou jij omgaan met een klasgenoot die een familielid heeft verloren?
- Hoe reageert de klas als Marji haar verhaal voorleest?
- Waar gaat het verhaal van Pardisse over?
- Hoe reageert de klas op het verhaal van Pardisse?
- Marji vindt de vader van Pardisse een held. Waarom vindt ze dat denk je?
- Wat vind je van de reactie van Pardisse?
- Marji en haar klasgenoten gaan tijdens de oorlog gewoon naar school. Waarom is dat zo denk je?
- Zou jij graag naar school gaan als het oorlog is?
- Maak een stripverhaal over oorlog. Teken in de 4 vakken een kort stripverhaal met als onderwerp oorlog. Verzin je eigen verhaal, kan je niets verzinnen gebruik dan het voorbeeld.
Voorbeeld bij vraag 13
- afbeelding 1: Marji gaat boodschappen doen met haar moeder en rijdt naar de stad.
- afbeelding 2 : Op de markt ontploft er een bom.
- afbeelding 3: Marji mankeert niets maar ziet haar moeder nergens.
- afbeelding 4 : Haar moeder komt op haar af rennen en is ook ongedeerd.
De strips die je in de les ziet zijn van Marjane Satrapi uit Iran. De pagina's komen uit het boek Persepolis 2 dat in Nederland is uitgegeven door Uitgeverij Atlas:
Persepolis deel 2 (klik voor meer info of bestellen bij BOL)
Marjane Satrapi
ISBN 9045010240.
Persepolis deel 1 en deel 2 zijn ook in één boek gebundeld:
Persepolis compleet (klik voor meer info of bestellen bij BOL)
Marjane Satrapi
ISBN 9045013037
Ten slotte is Persepolis deel 1 natuurlijk ook apart verkrijgbaar:
Persepolis deel 1 (klik voor meer info of bestellen bij BOL)
Marjane Satrapi
ISBN 9045010143
Antwoorden bij opdrachten voor de leerlingen
- Wat wordt er op de radio verteld? Dat er Iraanse vliegtuigen niet zijn teruggekeerd van bombardementen in Irak.
- Waarom wil Marji haar klasgenoot opbellen? Pardisses vader is piloot in het Iraanse leger.
- Wat is er met de vader van Pardisse gebeurd? Hij is gestorven.
- Marji durft niet te vragen hoe het met Pardisse gaat. Snap je deze reactie en waarom. Eigen antwoord bijv. Ja ik snap het want ze ziet al aan het gezicht dat het niet goed met Pardisse gaat.
- Hoe zou jij omgaan met een klasgenoot die een familielid heeft verloren? Eigen antwoord.
- Hoe reageert de klas als Marji haar verhaal voorleest? Ze luisteren gewoon.
- Waar gaat het verhaal van Pardisse over? Het is een brief aan haar vader waar ze in belooft goed voor haar moeder en broertje te zorgen.
- Hoe reageert de klas op het verhaal van Pardisse? Ze moeten huilen.
- Marji vindt de vader van Pardisse een held. Waarom vindt ze dat denk je? Bijv. Omdat hij is dood gegaan vechtend voor zijn land.
- Wat vind je van de reactie van Pardisse? Bijv. die snap ik goed want wat heeft zij er aan dat haar vader een held is als hij dood is.
- Marji en haar klasgenoten gaan tijdens de oorlog gewoon naar school. Waarom is dat zo denk je? Mensen willen zoveel mogelijk hun normale leven behouden ook al is het oorlog.
- Zou jij graag naar school gaan als het oorlog is? Eigen antwoord. Bijv. Nee ik zou bang zijn voor geweld op straat. Of ja ik zou nog blijven doorleren voor als de oorlog afgelopen is.
- Maak een stripverhaal over oorlog. Teken in de 4 vakken een kort stripverhaal met als onderwerp oorlog. Verzin je eigen verhaal, kan je niets verzinnen gebruik dan het voorbeeld.
| Verwijzingen |
|---|
|
Op 4 juni, de dag van de officiële opening van de Haarlemse Stripdagen 2004, is een eerste geschiedenisles gegeven gebaseerd op een SBN lesplan. Leerlingen in de derde kl ...
|
|
|
In 2005 was het 50 jaar geleden dat de Tweede Wereldoorlog eindigde. Dat jaar herlas ik Primo Levi's 'Is dit een mens' over een van de pijnlijkste onderwerpen van de gesc ...
|
|
|
