“Jongens en meisjes, dames en heren,
Ik ben hier gekomen om te luisteren en mee te doen aan deze voorstelling. Ik ben hier ook omdat ik heel mooi, maar ook, tot nu toe nog, geheim nieuws had. Ik ga alle kinderboekentekenaars in Nederland blij maken, maar dat weten ze nu nog niet - behalve Annet Schaap.
Eerst vertel ik het jullie, en u hier in de zaal. En daarna pas komt het in de krant. Ik verklap dat geheim dus zo, maar eerst wil ik er nog iets bij vertellen.
Toen ik vroeger op school zat, hingen er in de klas hele grote platen aan de muur. Die gingen over geschiedenis. Eentje daarvan, een plaat met een hele grote tekening, kan ik me nog heel erg goed herinneren. Er staan drie dappere mannen op die vechten met een ijsbeer. Achter hen staat een houten huis. En daarnaast een schip, vastgevroren in het ijs.
Mijn meester (of juf) vertelde daar verhalen bij. Over ontdekkingsreiziger Willem Barentsz, die op reis ging om te kijken of hij via de Noordpool om de wereld kon varen. Toen hij daar met zijn schip aankwam, kwam hij met zijn manschappen vast te zitten in het ijs. Om warm te blijven bouwden ze van wrakhout een huis, waar ze overwinterden. Het lukte sommigen zelfs om die heel barre winter, op dat verre Nova Zembla te overleven. Maar daarvoor moesten ze dus wel de strijd aanbinden met de gevaarlijke ijsberen.
Ik ben een heleboel vergeten van wat ik vroeger op school heb geleerd. Maar deze verhalen heb ik onthouden. Dat kwam doordat mijn meester het zo spannend en smeuïg kon vertellen. Maar het kwam ook door die grote plaat. De verhalen, die waren spannend. En door die plaat erbij zat je ín dat verhaal, je was er eigenlijk een beetje bij. En als je later naar die plaat keek, dan kon je je eigen verhalen erbij verzinnen.
Dat is de kracht van een heel mooie, sterke tekening bij een sterk verhaal. Als die twee bij elkaar passen, dan is het helemaal goed. Het verhaal wordt er mooier, spannender door. En als de tekening echt goed past, dan vertelt hij ook nog zijn eigen verhaal.
Volgens mij is dat ook zo bij kinderboeken. We hebben net gezien hoe belangrijk Jacques Vriens het werk van Annet Schaap vind, die tekeningen bij hun woorden vindt hij eigenlijk onmisbaar. Ja, we zagen ook wel dat het best hard werken en goed overleggen is om de goeie tekening te vinden bij het verhaal. Soms moeten tekenaars en schrijvers er een robbertje om vechten zelfs. Want een schrijver heeft ook van alles in zijn hoofd natuurlijk, als hij het verhaal opschrijft. Maar als het eenmaal goed zit, dan geeft de tekening het verhaal extra vuurwerk.
Nog een ander voorbeeld: wie kent het verhaal van Kikker, ‘Kikker is verliefd’? Wie weet waar het over gaat? In dit boek staat ook een plaatje. Kikker zit in een bootje te roeien, met een grijns van oor tot oor. Eend heeft een takje in zijn mond dat hij aan kikker wil geven. Als je na al die bladzijden nog niet helemaal zeker weet waarom kikker zich zo gek en blij voelt, dan weet je het bij dit plaatje helemaal zeker: Kikker is verliefd!Max Velthuijs, die dit hele boekje maakte, vond dit trouwens zelf zijn allermooiste tekening.
Nou zijn er mensen die met tekeningen en met verhalen op papier doen, alsof het een wedstrijdje is. De ene groep mensen zegt: tekeningen, die zijn leuk, maar als je echt, serieus iets te vertellen hebt, dan doe je dat met woorden. De andere groep zegt: foto’s, beelden, die zijn veel sterker. Je kunt iets zeggen met een tekening, dat sterker is dan duizend woorden die je opschrijft. Da’s zuiniger en je onthoud het nog beter ook. De woord-mensen en de beeld-mensen, noem ik ze maar even. Ze denken: of het één is beter, of het ander. Wat vinden jullie daarvan? Vinden jullie de woorden belangrijker? Of de tekening? Of zijn jullie het met mij eens? Dat ze elkaar sterker maken - als het een goed verhaal is en de tekening er helemaal bij past? Dus dat die dan gewoon bij elkaar horen – en éven belangrijk zijn?
En nou kom ik op het geheim dat ik ga verklappen. Het gekke is nu, dat er heel veel prijzen zijn voor kinderboeken schrijvers en heel veel prijzen voor kinderboekentekenaars. Maar de aller, allerhoogste prijs in Nederland voor boeken, die is er voor schrijvers van grote mensenboeken. En die is er voor kinderboekenschrijvers. Maar niet voor de kinderboekentékenaars. Het líjkt dus wel alsof de woord-mensen het hier voor het zeggen hebben gehad. Nou, ik vond dat daar iets aan gedaan moest worden. Eens? Daarom ben ik hier vanochtend al gekomen. En ik heb daarover gepraat met de mensen, die de andere prijzen bedacht hebben. En ik heb hen gevraagd waarom die prijs voor tekenaars er nog niet was? Dat wisten ze zelf ook niet.
Maar ze vonden het een goed idee om er eentje in te stellen. We moesten er alleen nog een naam voor bedenken. We hebben hem genoemd naar een tekenaar die tegelijk schrijver is. Max Velthuijs, van Kikker (ik had het net al even over hem). De Max-Veldhuijs prijs wordt dus de hoogste prijs voor kinderboekentekenaars die door de Stichting van de P.C. Hoofdprijs volgend wordt jaar uitgereikt.
Eén ding wil ik jullie nog vragen: kinderboeken hebben heel veel tekeningen. Grote mensen boeken, daar staat vaak geen enkel plaatje in. In de jury, die gaat beslissen wie de prijs krijgt, zitten nu nog alleen grote mensen. Zou het voor hun niet heel moeilijk zijn om te bedenken wie de beste tekeningen maakt? Jullie lezen die boeken het meest. Dus jullie hebben er eigenlijk meer verstand van. Vinden jullie het een goed idee als er een kind in de jury komt, die de grote mensen gaat helpen, adviseren?”
Alles wat u mogelijkerwijs zou willen weten over kinderboeken en kinderboekenillustraties, is te vinden via: http://kinderboeken.startpagina.nl/
Minister verhoeven zei: ‘Grote mensen boeken, daar staat vaak geen enkel plaatje in.” Maar dat is niet altijd waar. Bij Van oorschot is zojuist een essaybundel verschenen van Willem-Jan Otten, met illustraties door kunstschilder Marc Mulders. Heel bijzonder!
Willem Jan Otten
Waarom komt U ons hinderen
Met illustraties van Marc Mulders
ISBN 9028240659
Essays, 168 pagina’sVerschenen in 2006
1e druk
Ingenaaid
€ 22.50
http://www.vanoorschot.nl/
