Schokkende resultaten onderzoek naar leesvaardigheid kinderen

Uit dat onderzoek was namelijk gebleken dat tien procent van de ondervraagde kinderen moeite had om teksten te begrijpen en dat dertien procent alleen de allereenvoudigste teksten kon doorgronden. Maar liefst 42% antwoordde ontkennend op de vraag of ze met plezier lazen. Tegelijkertijd is de hoeveelheid kinderen die zeggen nooit iets te lezen, met veertig procent gestegen!

Veel kinderen gaven aan dat ze, toen ze nog klein waren, nooit een verhaaltje voorgelezen kregen. In veel gezinnen wordt zelden een boek opengeslagen. Het klinkt misschien droogstoppelig, maar: goed voorbeeld doet goed volgen. Als ouders veel boeken bezitten (en ze ook gebruiken!), zullen ook hun kinderen er eerder naar grijpen.

Tips voor leesbevordering

1. Vroeg beginnen!
Belangstelling voor boeken kun je bij kinderen het beste zo vroeg mogelijk opwekken en al voor de allerkleinsten zijn er boeken verkrijgbaar. Ze moeten afwasbaar zijn, gemaakt van degelijk materiaal en een handzaam formaat hebben.Grote afbeeldingen met daarop vertrouwde voorwerpen maken snel nieuwsgierig. Nijntje doet het altijd goed: heldere lijnen, heldere kleuren, heldere woordjes.

2. Voorlezen, voorlezen, voorlezen!
Kinderen hechten veel belang aan vaste gewoonten, passen het voorlezen in hun dagelijkse ritme in en ontwikkelen daardoor een positieve houding jegens boeken en tijdschriften. Natuurlijk heeft niet elke ouder evenveel tijd en kan niet iedereen goed voordragen. Heeft u geen zin of tijd om voor te lezen, dan kunt ook een bandje afspelen, al blijft uw eigen stem favoriet. Bij het voorlezen is het belangrijk dat er tussen u en het kind wordt gecommuniceerd. De meeste kinderen stellen vragen over hetgeen wordt voorgelezen, en als ze dat niet doen moet u hen prikkelen om over het boek te praten. Laat het kind in alle rust zijn of haar gedachten formuleren en laat merken dat u die gedachten serieus neemt.

Bedenk samen eens een ander slot van het verhaal. Heeft u het verhaal al vaker voorgelezen, maak dan opzettelijk wat fouten en kijk wat er gebeurt…

3. Verdiep het tekstbegrip!
Er zijn verschillende manieren om het begrip van de tekst te verdiepen. Door tekenen, knutselen of zingen leert het kind spelenderwijs op de tekst te variëren en kan het de tekst ook op actieve wijze herbeleven. Kinderen willen nu eenmaal graag aan het verhaal deelnemen en naspelen wat de hoofdpersonen zojuist hebben meegemaakt. Toneelstukjes of pantomime zijn dus ook heel geschikt. Taalspelletjes naar aanleiding van het gelezene vergroten de woordenschat. Door een stripversie van het verhaal te maken leert het kind goed analyseren, want een strip is een storyboard dat het avontuur in hapklare stukjes opdeelt!

4. Bezoek de bibliotheek!
Ga samen eens naar de bibliotheek voor een verkenningstocht naar wat voor soort boeken er zoal bestaan. Als u vaker in de bibliotheek komt, maak er dan een keer een thema-bezoek van, dat u tevoren met uw kind bespreekt. Zoek bijvoorbeeld alleen maar sprookjesboeken of boeken over het lievelingsdier van uw kind of boeken over een televisieheld als Pipi Langkous. De meeste bibliotheken organiseren speciale middagen waarop wordt voorgelezen of geknutseld. Geef uw kind een bibliotheekkaart cadeau. Of wat dacht u van een abonnement op kindertijdschriften als Pippo, Pompoen, Bobo, Sesamstraat, Donald Duck, Katrien, Teletubbies, Winnie de Poeh, Zapp & Zo, Wakou, Zo Zit Dat of Tina! Er is voor elke leeftijd iets verkrijgbaar.

5. Hou rekening met de interesses van uw kind!
Ga altijd uit van de belangstellingen van uw kind. Een zesjarige voetballiefhebber is niet per se geïnteresseerd in sprookjes. Heeft uw dochter een passie voor paarden, laat haar dan gerust stapels paardenboeken lezen. Vaak kiezen kinderen boeken over onderwerpen waar ze zelf mee bezig zijn. Als er problemen zijn, kunnen die daardoor aan het licht komen.

Veel kinderen lezen liever strips dan boeken met veel tekst. Er is op dit terrein hoogwaardig materiaal voorhanden en bovendien wordt de leesvaardigheid van kinderen gestimuleerd door de interactie tussen tekst en beeld die eigen is aan strips. Strips zijn ook heel goed voor te lezen, op voorwaarde dat het kind met u kan meekijken. Voor beginnende lezers, die door grote lappen tekst worden afgeschrikt, kunnen strips een goede uitkomst zijn. Doordat de plaatjes laten zien wat er gebeurt, kan het kind zich in het verhaal verdiepen en van de lectuur leren genieten.

In eerste instantie is niet zozeer belangrijk wat er gelezen wordt, maar dat er gelezen wordt. En alleen wie een goed beeld heeft van het boekenaanbod, kan later onderscheid maken tussen goed en slecht.

6. Welke boeken voor welke leeftijd?
Kies de boeken op basis van de leeftijd van uw kind (in jeugdboeken staat vaak een leeftijdsaanbeveling vermeld) en stel daarbij niet te hoge eisen. Als het kind zich erdoorheen moet worstelen, gaat het liever wat anders doen!

• Dreumesen: plaatjesboeken van karton met afbeeldingen van vertrouwde voorwerpen (één per pagina, maximaal 16 bladzijden);
• Peuters: plaatjesboeken met een beetje tekst, die een simpel verhaal weergeven. Op deze leeftijd wordt prijs gesteld op alledaagse tafereeltjes en op rijmende teksten;
• Kleuters: plaatjesboeken met korte teksten die de afbeeldingen verduidelijken. Avontuurlijke verhalen zijn favoriet, maar pas op voor enge dingen;
• Groep 3 en 4: korte verhaaltjes, maximaal 44 bladzijden, tekst opgedeeld in blokjes, grote letter;
• Groep 5 en 6: langere verhalen, 44 tot 60 bladzijden, tekst opgedeeld in blokken, grote letter;
• Groep 7 en 8: langere verhalen, 60-120 bladzijden, lopende tekst, normaal lettertype.

7. Combinaties van media
Boeken, strips, games en televisie: kinderen van nu kunnen kiezen uit een breed aanbod van visuele prikkels. Ook als uw kind vaak voor het beeldscherm zit – van pc of tv – kunt u het lezen blijven stimuleren. Van populaire series worden vaak boek- of tijdschriftuitgaven gemaakt. Denk aan bladen als Looney Tunes, Bob de Bouwer of Tom & Jerry. Of koop de nieuwste edities van Paulus de Boskabouter: boven staan de tekeningen, onderaan de tekst. In een hoekje met een boekje: dat kun je niet vroeg genoeg leren!

Meer informatie

• Bron: www.hoppsala.de
• Bovenstaand artikel is bewerkt en vertaald door Joost Pollmann (directeur Stripdagen Haarlem)
• Het PISA rapport 'Reading for Change' over leesprestaties in verschillende landen is via deze pagina te downloaden in het Engels, Duits of Frans. PISA is het OECD 'Programme for International Student Assessment'
• N.B. De Stichting Beeldverhaal is gestart met een project over Strips en onderwijs, deze website maakt daar deel van uit. We streven ernaar tips en adviezen te kunnen geven aan docenten, bibliotheken en geïnteresseerde ouders over gebruik van strips voor educatieve doeleinden. Heeft u interesse in informatie hierover of heeft u ideeën voor de Stichting Beeldverhaal Nederland gebruik dan het contactformulier op deze site om contact leggen met Joost Pollmann en/of Eelco Kraefft, die zich bezighouden met onderwijs en strips.